Kozmetik ürünün sahte olduğu nasıl anlaşılır?

Etiket, barkod kaydı ve satış kanalı ilk ipuçlarını verir. İyi bir taklit bunları da kopyalar; içeriğin beyan edilen ürün olduğunu ölçüm gösterir.

Sahte bir kozmetik ürün çoğu zaman önce etiketinden ve satıldığı yerden ele verir. Türkiye'de piyasadaki her kozmetik ürünün ambalajında sorumlu kişinin adı ve adresi, parti numarası, dayanma süresi ve bileşen listesi bulunmak zorundadır; ürün ayrıca piyasaya arzdan önce barkoduyla bildirilmiş olmalıdır. Özenli bir taklit bu bilgilerin hepsini kopyalayabildiği için son sözü içeriğin ölçümü söyler.

Sahte kozmetik ne kadar yaygın?

EUIPO'nun kozmetik ve kişisel bakım sektörü üzerine yaptığı çalışmaya göre Avrupa Birliği'nde meşru üreticiler taklit ürünler yüzünden sektör satışlarının %7,8'ini, yılda yaklaşık 4,7 milyar avroyu kaybediyor. OECD ve EUIPO'nun 2025 raporu ise 2021'de AB ithalatının %4,7'sinin sahte ve korsan ürünlerden oluştuğunu tahmin ediyor.

Kozmetikte bu kaybın bir de sağlık tarafı vardır. Cilde, saça ya da göz çevresine sürülen bir ürünün içinde ne olduğu bilinmiyorsa güvenliği hakkında da bir şey söylenemez.

Kozmetik etiketinde hangi bilgiler zorunludur?

Kozmetik Ürünler Yönetmeliği'nin 22'nci maddesi, her kozmetik ürünün iç ve dış ambalajında silinmeyecek, kolay okunacak ve görülebilecek biçimde yer alması gereken bilgileri sayar. Ürünü elinize aldığınızda bakacağınız başlıklar şunlardır:

  • Sorumlu kişinin adı ya da unvanı ve adresi. İthal ürünlerde menşe ülke de yazılır.
  • Nominal içerik: ağırlık ya da hacim. 5 gram veya 5 mililitrenin altındaki ambalajlar gibi istisnalar vardır.
  • Dayanma süresi: "tarihinden önce kullanılmalıdır" ifadesi ya da sembolüyle birlikte bir tarih. Dayanma süresi otuz ayı aşan ürünlerde bunun yerine açıldıktan sonraki kullanım süresi verilir.
  • Parti ya da seri numarası.
  • Kullanıma ilişkin özel uyarılar.
  • "Ürün bileşenleri" başlıklı bileşen listesi (dış ambalajda).

Uyarıların, nominal içeriğin, dayanma süresinin ve ürün fonksiyonunun Türkçe verilmesi gerekir. Bu bilgilerden biri yoksa, hatalı yazılmışsa ya da yalnız yabancı dilde duruyorsa ürünün resmî dağıtım zincirinden gelmediğinden şüphelenmek için yeterli neden vardır. Listenin nasıl okunacağını INCI ve bileşen listesi yazısında ayrıca anlattık.

Barkod sorgusu neyi gösterir?

Yönetmeliğin 16'ncı maddesine göre sorumlu kişi, ürünü piyasaya arz etmeden önce barkod, kategori ve ürün adı dahil bilgileri ulusal elektronik veri tabanı üzerinden Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'na (TİTCK) bildirir. Sağlık Bakanlığı'nın ÜTS mobil uygulamasında ürünün barkodu ya da karekodu okutularak kayıtlı bilgilere ulaşılabilir.

Ürün sistemde hiç çıkmıyorsa bu ciddi bir uyarıdır. Çıkıyorsa da bu yalnızca barkodun kayıtlı olduğunu gösterir; bildirim bir onay işlemi değildir. Gerçek bir üründen kopyalanan barkod, sahte kutunun üzerinde de aynı sonucu verir.

Satış kanalı ve fiyat ne söyler?

Taklit kozmetik büyük ölçüde yetkili dağıtımın dışında dolaşır. Fiyatın markanın yetkili satıcılarındaki fiyatın çok altında olması, satıcının fatura, iade ya da iletişim bilgisi vermekten kaçınması ilk bakılacak şeylerdir. Aynı ürünün farklı ilanlarda farklı kutu rengi ya da yazı karakteriyle görünmesi, markanın o pazarda hiç satmadığı bir hacmin ya da setin sunulması, açılıp yeniden yapıştırılmış ya da koruma bandı eksik bir ambalaj da dikkat ister.

Bunların hiçbiri tek başına hüküm için yetmez. Paralel ithalat ve eski stok gibi meşru durumlar da benzer görüntüler üretir.

Ambalaj kusursuzsa içerik nasıl kontrol edilir?

İyi bir taklitte kutu, baskı ve barkod kusursuz görünür; fark içeriktedir. Beyan edilen etken madde eksik ya da hiç yok olabilir, ucuz bir taban kullanılmış olabilir, listede olmayan bir madde eklenmiş olabilir. Bunlar ürünü açıp koklayarak ya da sürerek anlaşılmaz; nedenini kozmetikte tağşiş gözle ayırt edilebilir mi yazısında ele aldık.

İçeriği kontrol etmek için ürünün bileşimi ölçülür ve markanın doğru olduğunu bildiği bir partinin profiliyle karşılaştırılır. Profiller eşleşiyorsa ürün o markanındır; eşleşmiyorsa hangi bileşenin ne kadar saptığı görünür. Bu karşılaştırmanın yapılabilmesi için markanın kendi ürününü önceden ölçüp referans olarak saklamış olması gerekir.

Marka sahibi şüpheli ürünle karşılaşınca ne yapmalı?

  1. Ürünü nereden, ne zaman ve kimden alındığıyla birlikte kayda geçirin.
  2. Ambalajın fotoğraflarını, parti numarasını ve barkodu ayrıca saklayın.
  3. Mümkünse aynı satıcıdan birden fazla birim alın ve birini şahit numune olarak ayırın.
  4. İçeriği kendi referans partinizle karşılaştırın, sonucu laboratuvarda teyit ettirin.

İş bir platform bildirimine ya da hukuki sürece gidecekse numunenin nasıl alındığı da en az ölçüm kadar sorgulanır.

Kozvex'in bu kontroldeki yeri

Kozvex, etiketteki içerik beyanını ürünün kendisinden alınan ölçümle karşılaştırır. Raftan ya da çevrim içi satıştan alınan ürün el cihazı ve mobil uygulama ile taranır, sonuç uygulamada görünür ve kayda geçer. Karar gerektiren durumlarda numune anlaşmalı akredite laboratuvara yönlendirilir; raporda beyan edilen ve ölçülen içerik yan yana yer alır. Bu kayıt, TİTCK'nin piyasa denetiminin ve kuruma yapılacak bildirimin yerini tutmaz. Ürün grubunuza göre ayrıntılar cilt bakımı ve parfüm sayfalarında.

Kaynaklar

Görüşme talebi

Hangi partileri ve hammaddeleri ölçeceğinizi birlikte belirleyelim.

İlk görüşmede ürün, satış kanalları ve karşılaşılan riskler değerlendirilir; bu değerlendirmeye uygun yöntem önerilir.

Görüşme talep edin